پایکوبی در مه؛ راهنمای بقا و دوام در دوران بلاتکلیفی و بحران
به گزارش بالیو، بلاتکلیفی برای فکر انسان، نه یک انتخاب، بلکه یک تهدید حیاتی تلقی می گردد. مغز ما در طول هزاران سال تکامل، به یک ماشین پیش بینی قدرتمند تبدیل شده است که وظیفه اش کاهش ابهام برای تضمین بقاست. وقتی در شرایطی قرار می گیریم که آینده تیره و تار است، سیستم هشداردهنده آمیگدال (Amygdala) به صورت مداوم فعال می ماند، گویی با یک تهدید فیزیکی روبرو هستیم که نه می توانیم از آن فرار کنیم و نه با آن بجنگیم. این شرایط فرساینده، بلاتکلیفی را به یکی از بزرگترین چالش های روانی عصر مدرن تبدیل نموده است. در دنیایی که تغییرات کلان سیاسی، مالی و اجتماعی سرعت گرفته اند، یادگیری مهارت های بقا در بلاتکلیفی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت برای حفظ سلامت روان است.
این مقاله به آنالیز عمیق مکانیسم های فکر در مواجهه با ابهام و ارائه استراتژی های عملی برای عبور از این دوران مه آلود می پردازد.
01
کالبدشکافی عصب شناختی بلاتکلیفی
مغز انسان از ابهام بیزار است. تحقیقات علوم اعصاب نشان می دهند که فکر ما بلاتکلیفی را مشابه با درد فیزیکی پردازش می نماید. وقتی اطلاعات کافی درباره آینده نداریم، قشر پیش پیشانی (Prefrontal Cortex) که مسئول برنامه ریزی و تصمیم گیری است، دچار اختلال شده و میدان را به سیستم لیمبیک واگذار می نماید. در این حالت، سطح کورتیزول افزایش یافته و بدن در شرایط آماده باش دائمی قرار می گیرد. این واکنش که در دوران باستان برای مقابله با شکارچیان مفید بود، در دنیای امروز به اضطراب مزمن تبدیل شده است. عدم قطعیت باعث می گردد فکر آغاز به فاجعه سازی (Catastrophizing) کند؛ یعنی ساختن سناریوهای بدبینانه برای اینکه خود را برای بدترین حالت آماده کند. درک این مطلب که واکنش های ما ریشه در تکامل بیولوژیک دارند، اولین قدم برای شفقت با خود و مدیریت هیجانات در دوران سخت است.
02
تمایز میان دایره نفوذ و دایره نگرانی
یکی از کلیدی ترین مفاهیم در تاب آوری روانی، تفکیک مسائل قابل کنترل از مسائل خارج از کنترل است. استرس زمانی به اوج می رسد که تمام انرژی روانی خود را صرف دایره نگرانی (Circle of Concern) می کنیم؛ یعنی مسائلی مثل تصمیمات کلان سیاسی، نوسانات ارزی دنیای یا رفتارهای غیرقابل پیش بینی دیگران. راه چاره بقا، بازگشت به دایره نفوذ (Circle of Influence) است. تمرکز بر کوچکترین جزئیات زندگی روزمره که هنوز تحت فرمان ما هستند، نوعی عاملیت (Agency) را به فکر بازمی گرداند. وقتی شما تصمیم می گیرید چه زمانی بیدار شوید، چه کتابی بخوانید یا چگونه میز کار خود را مرتب کنید، در حال ارسال سیگنال امنیت به مغز هستید. این بازپس گیری قدرت در ابعاد کوچک، سد دفاعی محکمی در برابر احساس درماندگی آموخته شده ایجاد می نماید.
03
بهداشت اطلاعات و مدیریت مصرف خبر
در عصر انفجار اطلاعات، اعتیاد به خبر به یکی از محرک های اصلی بلاتکلیفی تبدیل شده است. بسیاری از ما به اشتباه تصور می کنیم که با چک کردن مداوم اخبار، در حال کسب آمادگی هستیم؛ اما در واقعیت، ما در حال تغذیه کردن اضطراب خود با اطلاعاتی هستیم که اغلب متناقض، نادقیق و خارج از توان پردازشی ما هستند. فکر ما برای دریافت حجم عظیمی از داده های منفی در هر ثانیه طراحی نشده است. برای دوام آوردن در شرایط مبهم، باید رژیم اطلاعاتی سختگیرانه ای داشته باشیم.
-تعیین زمان معین (حداکثر 20 دقیقه در روز) برای پیگیری اخبار.
-استفاده از منابع مکتوب و تحلیلی به جای شبکه های اجتماعی زرد.
-قطع نوتیفیکیشن های خبری موبایل.
-جایگزینی مصرف خبر با مطالعه منابعی که به درک عمیق تر پدیده ها یاری می نمایند.
این کار باعث می گردد فضای فکری کافی برای تفکر خلاق و حل مسائل فردی باز گردد.
04
معجزه ریتم و ساختارهای تکرارشونده
در فیزیک، وقتی یک سیستم دچار آشوب می گردد، بازگشت به الگوهای تکرارشونده می تواند نظم را به سیستم برگرداند. در روان شناسی نیز، داشتن روتین دقیق در زمان بلاتکلیفی، حکم لنگرگاه را دارد. وقتی دنیا بیرون غیرقابل پیش بینی است، دنیا درون باید پیش بینی پذیر باشد. داشتن ساعت خواب و بیداری ثابت، ورزش روزانه حتی در حد 10 دقیقه و صرف وعده های غذایی در ساعات معین، ریتم های بیولوژیک بدن را تنظیم نموده و سطح آدرنالین را کاهش می دهد. این ساختار به ظاهر ساده، به فکر ناخودآگاه می گوید: با وجود تمام ابهامات، زندگی همچنان جریان دارد و زیرساخت های اصلی امن هستند. انضباط شخصی در این دوران، نه یک محدودیت، بلکه نوعی مراقبت از خود (Self-care) است.
05
تکنیک بازه زمانی کوتاه (Micro-Planning)
برنامه ریزی پنج ساله یا حتی یک ساله در شرایطی که فردا صبح معین نیست چه اتفاقی می افتد، تنها منجر به فلج تحلیلی (Analysis Paralysis) می گردد. در شرایط بلاتکلیفی، افق دید خود را عمداً کوتاه کنید. اگر نمی توانید برای سال بعد تصمیم بگیرید، برای این هفته تصمیم بگیرید. اگر هفته هم طولانی است، فقط برای امروز برنامه ریزی کنید. سوال طلایی در این شرایط این است: برترین کاری که در 24 ساعت آینده می توانم برای بهبود حالم یا پیشبرد کارم انجام دهم چیست؟ تمرکز بر پیروزی های کوچک روزانه، ترشح دوپامین را تحریک نموده و انگیزه لازم برای ادامه مسیر را فراهم می نماید. این استراتژی به شما اجازه می دهد بدون احتیاج به داشتن نقشه کامل راه، همچنان در حرکت باشید.
06
تاب آوری به وسیله پیوند اجتماعی
تمایل به انزوا در دوران استرس، یک پاسخ دفاعی رایج است؛ اما از منظر تکاملی، انسان ها در گروه ها زنده مانده اند. در زمان بلاتکلیفی، حفظ ارتباط با دوستان، خانواده و گروه های هم فکر، از نان شب واجب تر است. هم کلامی با دیگران نه تنها باعث تخلیه هیجانی می گردد، بلکه به مغز اثبات می نماید که شما در این طوفان تنها نیستید. حمایت اجتماعی (Social Support) مانند یک ضربه گیر برای سیستم عصبی عمل می نماید. صحبت درباره ترس های مشترک، سنگینی آن ها را تقسیم می نماید و گاهی نگاه دیگران به یک بن بست، می تواند دریچه ای نو به روی ما باز کند. ارتباط انسانی، پادزهر بیولوژیک هورمون های استرس است.
07
پذیرش و مواجهه با واقعیت
بسیاری از رنج های ما نه از خودِ بلاتکلیفی، بلکه از مقاومت در برابر آن ناشی می گردد. ما مدام با خود می گوییم نباید اینطور می شد یا چرا همه چیز معین نیست؟. پذیرش رادیکال (Radical Acceptance) به معنای تایید یا دوست داشتن شرایط نیست، بلکه به معنای پذیرفتن واقعیت موجود بدون قضاوت است. وقتی می پذیریم که در حال حاضر در یک دوره گذار و مبهم هستیم، انرژی فکری که صرف جنگیدن با واقعیت می شد، آزاد شده و می تواند صرف انطباق با شرایط گردد. به جای انتظار برای تمام شدن طوفان، باید یاد بگیریم که چگونه زیر باران بپایکوبییم. این تغییر رویکرد از قربانی بودن به ناظر بودن، به شدت از بار روانی بلاتکلیفی می کاهد.
08
تله تعلیق زندگی را بشناسید
بزرگترین خطر بلاتکلیفی این است که زندگی را به حالت تعلیق درآوریم؛ یعنی بگوییم وقتی وضع بهتر شد فلان کلاس را می روم، وقتی آینده معلوم شد ورزش را آغاز می کنم یا وقتی تکلیف معین شد فلان تصمیم شخصی را می گیرم. حقیقت تلخ این است که ممکن است این بلاتکلیفی ماه ها یا سال ها طول بکشد. متوقف کردن رشد فردی و لذت های کوچک به امید یک آینده روشن، عمر شما را هدر می دهد. راه چاره این است که تصمیمات قابل برگشت بگیرید. پروژه های کوچک را آغاز کنید، مهارت های نو یاد بگیرید و به زندگی ادامه دهید. اگر شرایط تغییر کرد، شما با دانش و توانایی بیشتری به استقبال شرایط نو می روید، نه با روحیه ای فرسوده از انتظار.
09
معنابخشی به رنج ابهام
ویکتور فرانکل در کتاب انسان در جستجوی معنا می گوید کسانی که توانستند سخت ترین شرایط را تحمل نمایند، کسانی بودند که معنایی در رنج خود یافتند. بلاتکلیفی می تواند فرصتی برای بازنگری در ارزش های بنیادین باشد. وقتی تکیه گاه های بیرونی فرو می ریزند، فرصتی فراهم می گردد تا تکیه گاه های درونی را تقویت کنیم. این دوران می تواند به ما تاب آوری، صبر، انعطاف پذیری و ظرفیت تحمل ابهام (Tolerance of Ambiguity) را بیاموزد؛ مهارت هایی که در هیچ دوران ثباتی به دست نمی آیند. نگاه کردن به بلاتکلیفی به عنوان یک دوره آموزشی سخت برای روح، می تواند ماهیت آن را از یک بن بست فلج نماینده به یک مسیر تکاملی تغییر دهد.
10
توسعه هوش هیجانی در میانه طوفان
در شرایطی که ابهام بر محیط سایه افکنده است، هوش هیجانی (Emotional Intelligence) به عنوان یک ابزار ناوبری عمل می نماید. فردی که دارای هوش هیجانی بالاست، می داند که اضطراب ناشی از بلاتکلیفی، یک واکنش شیمیایی موقت در بدن است، نه لزوماً بازتابی از واقعیت بیرونی. برای تقویت این مهارت، تمرین نام گذاری احساسات بسیار حیاتی است. تحقیقات نشان می دهد وقتی ما احساس خود را در قالب کلمات بیان می کنیم (مثلاً می گوییم: من اکنون احساس ناامنی می کنم)، فعالیت آمیگدال کاهش یافته و بخش منطقی مغز کنترل بیشتری پیدا می نماید. این کار به ما یاری می نماید تا بین خودمان و احساسمان فاصله ایجاد کنیم. در این شرایط، ما دیگر قربانیِ درمانده احساسات نیستیم، بلکه ناظری هستیم که با آگاهی، تلاطم های درونی را مشاهده و مدیریت می نماید.
11
استراتژی سناریونویسی به جای پیش بینی
اشتباه رایج در دوران بلاتکلیفی، کوشش برای حدس زدن یک آینده احتمال دارد. فکر ما می خواهد بداند دقیقاً چه می گردد، اما وقتی این اتفاق نمی افتد، فلج می گردد. روش جایگزین، تفکر سناریومحور (Scenario Thinking) است. به جای یک پیش بینی واحد، سه سناریوی محتمل را در نظر بگیرید: خوش بینانه، واقع بینانه و بدبینانه. برای هر کدام، یک برنامه اقدام (Action Plan) بسیار ساده و منعطف بنویسید. این کار به مغز سیگنال می دهد که برای هر اتفاقی آماده است. وقتی فکر می بیند که حتی برای بدترین حالت هم یک نقشه کوچک دارد، سطح اضطراب به شدت افت می نماید. هدف از این کار پیش بینی آینده نیست، بلکه ایجاد آمادگی روانی و عملی برای مواجهه با احتمالات مختلف است.
12
نقش فکر آگاهی و لنگر انداختن در لحظه
بلاتکلیفی اساساً یک مسئله مربوط به آینده است، در حالی که فکر آگاهی (Mindfulness) بر اکنون تمرکز دارد. وقتی فکر در هزارتوی سناریوهای آینده گم می گردد، بازگشت به حواس پنج گانه مانند لنگر انداختن در یک دریای متلاطم است. تمرین های ساده ای مانند تمرکز بر تنفس، لمس اشیاء پیرامون یا گوش دادن دقیق به صداهای محیط، سیستم عصبی پاراسمپاتیک را فعال نموده و واکنش جنگ یا گریز را خنثی می نماید. فکر آگاهی به ما نمی گوید آینده خوب خواهد بود، بلکه به ما یادآوری می نماید که در همین لحظه، در همین ثانیه، ما زنده هستیم و خطری آنی ما را تهدید نمی نماید. این حضور در لحظه، مانع از هدررفت انرژی روانی در افکار وسواسی درباره فرداهای نامعلوم می گردد.
13
سرمایه گذاری بر دارایی های غیرقابل سلب
در دوره هایی که ثبات مالی یا اجتماعی لرزان است، ارزش دارایی های بیرونی (مثل پول، جایگاه شغلی یا املاک) ممکن است دچار نوسان گردد. در این زمان، هوشمندانه ترین کار، سرمایه گذاری بر دارایی های درونی است. دانش، مهارت های فنی، سلامت جسمانی و شبکه روابط انسانی، چیزهایی هستند که هیچ تغییر کلان سیاسی یا مالی نمی تواند آن ها را از شما بگیرد. یادگیری یک زبان نو، تسلط بر یک نرم افزار حرفه ای، یا حتی بهبود توانمندی های ارتباطی، نه تنها وقت شما را در دوران بلاتکلیفی به شکلی سازنده پر می نماید، بلکه اعتماد به نفس شما را برای مواجهه با هر آینده ای افزایش می دهد. این نوع سرمایه گذاری، نوعی بیمه عمر روانی است که در هر شرایطی ارزش خود را حفظ می نماید.
14
مبارزه با کمال گرایی در تصمیم گیری
بلاتکلیفی اغلب با وسواس انتخاب برترین گزینه گره می خورد. ما می ترسیم قدمی برداریم چون نگرانیم که با تغییر شرایط، آن قدم اشتباه از آب درآید. این کمال گرایی در تصمیم گیری منجر به سکون و رخوت می گردد. در شرایط ابهام، باید از رویکرد بهینه سازی به سمت رویکرد رضایت بخشی (Satisficing) حرکت کرد. یعنی در پی تصمیمی باشید که در حال حاضر به مقدار کافی خوب است، نه لزوماً عالی. بپذیرید که در محیطی با اطلاعات ناقص، هیچ تصمیمی نمی تواند 100 درصد تضمین شده باشد. حرکت کردن با یک تصمیمِ نسبتاً درست، بسیار بهتر از ماندن در شرایط انتظار ابدی است. حرکت، انرژی فراوری می نماید و اطلاعات نوی به شما می دهد که در حالت سکون هرگز به آن ها دست نمی یافتید.
15
تغذیه، خواب و شیمیِ تاب آوری
گاهی راه چاره مقابله با یک بحران روانی، در فیزیولوژی نهفته است. استرس مزمن ناشی از ابهام، ذخایر ویتامین های گروه B و منیزیم بدن را تخلیه می نماید و سیستم ایمنی را ضعیف می سازد. وقتی بدن ضعیف است، فکر توان کمتری برای مقابله با افکار منفی دارد. توجه وسواسی به کیفیت خواب (تاریکی مطلق، دمای مناسب و دوری از نمایشگرها قبل از خواب) به مغز اجازه می دهد تا سموم عصبی را دفع نموده و خاطرات اضطراب آور را پردازش کند. بعلاوه، مصرف غذاهایی با شاخص گلایسمی پایین که قند خون را ثابت نگه می دارند، مانع از نوسانات خلقی ناگهانی می گردد. یادتان باشد که تاب آوری روانی بر بستری از سلامت جسمانی بنا می گردد؛ بدون بدنی سالم، فکر در برابر کوچکترین ابهامی فرو می ریزد.
16
کشف فرصت های نهفته در آشوب
تاریخ نشان داده است که بزرگترین نوآوری ها و تغییر مسیرهای زندگی در دل بلاتکلیفی ها اتفاق افتاده اند. وقتی ساختارهای قدیمی فرو می ریزند یا نامطمئن می شوند، فضا برای خلق ساختارهای نو باز می گردد. به جای اینکه فقط بپرسید چه چیزی را از دست می دهم؟، از خود بپرسید این شرایط چه فرصت نوی ایجاد نموده است؟. شاید این ابهام توفیقی اجباری برای ترک یک شغل فرساینده، آغاز یک سبک زندگی مینیمالیستی یا بازگشت به علایق فراموش شده دوران کودکی باشد. مفهوم آنتی فراژیل (Antifragile) یا پادشنمایندگی به همین معناست: سیستمی که نه تنها در برابر فشار نمی شکند، بلکه از آشوب و نوسان برای رشد استفاده می نماید. بلاتکلیفی می تواند کاتالیزوری برای یک جهش بزرگ در زندگی شما باشد، اگر به جای گارد دفاعی، نگاهی کاوشگرانه داشته باشید.
17
مدیریت شفقت آمیزِ کودک درونِ مضطرب
در روان شناسی تحلیلی، بخشی از ما که در مواجهه با ابهام دچار وحشت می گردد، مشابه یک کودک است که در تاریکی رها شده. سرزنش کردن خود بابت داشتن اضطراب، یا کوشش برای سرکوبِ منطقیِ ترس، معمولاً نتیجه معکوس می دهد. در عوض، باید با نوعی شفقت درونی (Self-Compassion) با خود برخورد کنید. به خودتان حق بدهید که نگران باشید؛ این یک پاسخ طبیعی انسانی است. با خودتان همانگونه صحبت کنید که با یک دوست صمیمیِ نگران صحبت می کنید. این مهربانی با خود، سطح اکسی توسین را افزایش داده و از شدت پاسخ های استرس زا می کاهد. پذیرفتن آسیب پذیری، برخلاف تصور عموم، نشانه ضعف نیست بلکه مبنای اصلی شجاعت و تاب آوری در دوران های سخت است.
18
هنر صبوری فعالانه
صبوری به معنای نشستن و دست روی دست گذاشتن نیست؛ صبوری فعالانه (Active Patience) یعنی در حالی که منتظر روشن شدن شرایط هستید، تمام کارهای لازم و مفید را انجام دهید. مانند کشاورزی که بذر را کاشته و اکنون نمی تواند با عجله کردن رشد گیاه را سریع تر کند، اما می تواند به وجین کردن علف های هرز و آبیاری زمین ادامه دهد. بلاتکلیفی اغلب یک بازه زمانی برای رسیدن و پخته شدن است. یاد بگیرید که با سوالات حل نشده در قلبتان زندگی کنید، بدون اینکه بخواهید فوراً به آن ها پاسخ دهید. گاهی اوقات، خودِ زندگی پاسخ ها را در زمان مناسب و وقتی که ما ظرفیت دریافتشان را پیدا کردیم، پیش روی ما می گذارد. صبوری، توانایی حفظ نگرش مثبت در حین انتظار است.
سوالات رایج (FAQ)
1. آیا بلاتکلیفی طولانی مدت می تواند باعث تغییرات فیزیکی در مغز گردد؟
بله، استرس مزمن ناشی از ابهام می تواند باعث کوچک شدن هیپوکامپ، مرکز حافظه و یادگیری، گردد. در مقابل، فعالیت بیش از حد آمیگدال در این دوران، حساسیت فرد به تهدیدها را در بلندمدت افزایش می دهد. با این حال، تمرینات فکر آگاهی و بازسازی شناختی می تواند این اثرات را به وسیله خاصیت پلاستیسیته مغز معکوس کند.
2. تفاوت میان اضطراب بالینی و نگرانی ناشی از بلاتکلیفی چیست؟
نگرانی ناشی از بلاتکلیفی معمولاً واکنشی منطقی به یک موقعیت مبهم بیرونی است و با برطرف ابهام کاهش می یابد. اضطراب بالینی فراتر از موقعیت است و حتی در زمان ثبات نیز فرد را رها نمی نماید. اگر عملکرد روزانه شما به طور کامل مختل شده، احتمالاً از سطح نگرانی عبور نموده و به مداخله حرفه ای احتیاج دارید.
3. چگونه می توانیم به بچه ها یاری کنیم تا با بلاتکلیفی های خانوادگی کنار بیایند؟
مهم ترین اقدام، حفظ روتین های روزانه کودک مانند ساعت بازی و غذا خوردن برای ایجاد حس امنیت است. با زبان ساده و متناسب با سن، واقعیت را شرح دهید اما بر چیزهایی که ثابت می مانند (مثل عشق خانواده) تاکید کنید. بچه ها ثبات را از آرامش والدین وام می گیرند، پس مدیریت استرس خودتان اولین قدم است.
4. چرا بعضی افراد در شرایط بلاتکلیفی عملکرد بهتری دارند؟
این افراد معمولاً دارای ویژگی شخصیتی تحمل ابهام بالایی هستند که بخشی از آن ژنتیکی و بخشی اکتسابی است. آن ها به جای تماشا ابهام به عنوان تهدید، آن را به عنوان یک معما یا چالش نگاه می نمایند. این تغییر قاب فکری (Reframing) باعث می گردد به جای ترشح کورتیزول، دوپامین در مغزشان ترشح گردد.
5. نقش مکمل های غذایی در کاهش اضطراب دوران بلاتکلیفی چیست؟
منیزیم و اسیدهای چرب امگا 3 طبق مطالعات نوین می توانند به تنظیم پاسخ های استرس در سیستم عصبی یاری نمایند. مکمل های گیاهی مثل اشواگاندا (Ashwagandha) نیز در کاهش سطح کورتیزول موثر شناخته شده اند. البته مصرف هرگونه مکمل باید تحت نظر پزشک و به عنوان مکمل سبک زندگی سالم باشد.
6. آیا نوشتن افکار (Journaling) واقعاً در این شرایط یاریی می نماید؟
نوشتن باعث می گردد افکار از فضای انتزاعی و ترسناک فکر خارج شده و روی کاغذ شکلی عینی و محدود پیدا نمایند. این فرآیند برون ریزی به مغز اجازه می دهد تا به جای تکرار چرخشی افکار، آغاز به تحلیل آن ها کند. مطالعات نشان می دهد افرادی که روزانه 20 دقیقه درباره احساساتشان می نویسند، سیستم ایمنی قوی تری دارند.
7. چطور در محیط کاری مبهم انگیزه تیم را حفظ کنیم؟
شفافیت درباره چیزهایی که نمی دانید، به مقدار شفافیت درباره دانسته ها اهمیت دارد و اعتماد ایجاد می نماید. اهداف را به بازه های بسیار کوتاه (یک هفته ای) تقسیم کنید تا تیم احساس پیشرفت مداوم داشته باشد. تشویق به ارتباطات باز و حمایت دوسویه، امنیت روانی لازم برای خلاقیت در دوران بحران را فراهم می نماید.
8. آیا معنویت می تواند بر تاب آوری در بلاتکلیفی اثر بگذارد؟
بله، معنویت با ایجاد معنا برای سختی ها، یکی از قوی ترین سپرهای دفاعی علیه ناامیدی است.
9. چه زمانی باید به خاطر اضطراب ناشی از بلاتکلیفی به روانپزشک مراجعه کرد؟
وقتی علائم جسمی مثل تپش قلب شدید، بی خوابی ممتد، یا حملات پانیک ظاهر می شوند، مراجعه به پزشک لازم است. بعلاوه اگر افکار ناامیدنماینده درباره آینده مانع از انجام فعالیت های ساده ای مثل حمام کردن یا غذا خوردن شده، زمان مداخله دارویی یا درمانی فرا رسیده است. مداخله زودهنگام مانع از تبدیل استرس به اختلالات اضطرابی ماندگار می گردد.
جمع بندی نهایی
بلاتکلیفی، اگرچه تجربه ای فرساینده و سخت است، اما بخشی جدایی ناپذیر از پارادوکس هستی انسان به شمار می رود. بقا در این دوران، نه به وسیله پیش بینی دقیق آینده، بلکه از مسیر بازگشت به عاملیت فردی، حفظ ریتم های بیولوژیک و تقویت پیوندهای انسانی میسر می گردد. ما نمی توانیم جهت وزش بادهای دنیای را تغییر دهیم، اما کنترل کاملِ تنظیم کردن بادبان هایمان را بر عهده داریم. با تمرکز بر پیروزی های کوچک روزانه، سرمایه گذاری بر توانمندی های درونی و پذیرش رادیکال واقعیت، می توانیم از شرایط انتظار منفعلانه خارج شده و به شکلی فعالانه در مه پیش برویم. به یاد داشته باشیم که رشد واقعی نه در ساحل آرام ثبات، بلکه در تلاطم امواج ابهام رخ می دهد.
تجربه شما از دوام در بحران ها چیست؟
همه ما در زندگی لحظاتی را تجربه نموده ایم که انگار زمین زیر پایمان سفت نبوده است. شما در دوران های بلاتکلیفی چه راه چارهی برای حفظ آرامش خود پیدا نموده اید؟ کدام یک از نکات این مقاله برایتان کاربردی تر بود؟ نظرات و تجربیات ارزشمندتان را در بخش دیدگاه ها با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید تا از یکدیگر بیاموزیم.
دکتر علیرضا مجیدی
پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران
دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .
با بیش از 20 سال نویسندگی ترکیبی مستمر در زمینهٔ پزشکی، فناوری، سینما، کتاب و فرهنگ.
باشد که با هم متفاوت بیاندیشیم!
دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران